Search

Προκλητική σεξουαλικότητα και δυναμική επιθετικότητα


H οξύμωρη θηλυκότητα της Maria Brink (In this Moment)


 γράφει η Μαρία Κούβαρου


Κοίτα τώρα τι γίνεται. Είναι μερικές έννοιες των οποίων τη σημασία θεωρούμε ότι κατέχουμε πλήρως, και μόνο όταν έρθει η στιγμή να τις τοποθετήσουμε σε συγκεκριμένο πλαίσιο μας αποκαλύπτεται η πολυπλοκότητα που τις χαρακτηρίζει. Είναι έννοιες που μπορεί να εκφράζονται και να βιώνονται διαφορετικά από τον καθένα μας, ή ακόμα και να τις αντιλαμβανόμαστε διαφορετικά οι ίδιοι ανάλογα με την περίπτωση με την οποία βρισκόμαστε αντιμέτωποι ανά πάσα στιγμή. Είναι έννοιες που μετακινούνται με τους καιρούς, φοριούνται διαφορετικά από τον κάθε ένα, γίνονται αντιληπτές με διάφορους τρόπους και εκφράζονται με ποικίλες λέξεις. Είναι έννοιες που ακούγονται σαν «ταμπέλες» αλλά δεν μπορούν να είναι ταμπέλες γιατί δεν χαρακτηρίζουν κάτι συγκεκριμένο και απόλυτο. Είναι έννοιες η χρήση των οποίων φέρει μεγάλο βάρος ευθύνης. Είναι έννοιες οι οποίες, κατά το λαϊκό χιούμορ, συνήθως τελειώνουν σε –ισμός: σεξισμός, ρατσισμός, σωβινισμός, κουμουνισμός, φασισμός, φεμινισμός. Και ακριβώς αυτή η τελευταία έννοια είναι που αποτελεί πηγή έμπνευσης για τη σύνταξη του συγκεκριμένου άρθρου.


Προς τι ο παρωξυσμός, είμαι σίγουρη ότι πολλοί από εσάς αναρωτιέστε ήδη. Μπορείτε να ησυχάσετε. Το κείμενο μου δεν αποτελεί κάποια φεμινιστική προπαγάνδα ή σχετικές νουθεσίες για τα δικαιώματα της γυναίκας. Το κείμενο μου αυτό έχει να κάνει με το πώς η έννοια του φεμινισμού μπορεί να διχάσει απόψεις ακόμα και μέσα από τη μουσική. Και αυτό που πυροδότησε την ανάγκη μου να εκφράσω αυτές τις σκέψεις ήταν μια συζήτηση στην οποία υπήρξα μάρτυρας.

Πριν λίγο καιρό λοιπόν, λοιπόν, καθόμουνα στο σαλόνι ενός φιλικού μου ζευγαριού και μιλούσαμε για διάφορα θέματα με επίκεντρο (ω τι έκπληξη!) τη μουσική. Μέσα στα πολλά η συζήτηση μας πήγε στο Αμερικάνικο metal συγκρότημα In this Moment και την εντυπωσιακή παρουσία της Maria Brink που είναι ιδρυτικό μέλος και frontwoman του συγκροτήματος.


Για όσους δεν τους γνωρίζετε (και καλό θα ήταν πριν συνεχίσετε την ανάγνωση να κάνετε ένα Google search) οι In this Moment έχουν μια ανοδική πορεία από το 2005 μέχρι και σήμερα. Ίσως το πιο χαρακτηριστικό τους γνώρισμα να είναι η ίδια η Maria Brink – εξαιρετική vocalist, προκλητική στιχουργός, super sexy παρουσία. Δυναμισμός και σεξουαλικότητα. Και ήταν για την ίδια την Brink που το φιλικό μου ζευγάρι βρέθηκε να διαφωνεί., με τον Χρίστο (λέμε τώρα) να ισχυρίζεται ότι θεωρεί την παρουσία της όπως αυτή προβάλλεται μέσω των In this Moment ως φεμινιστική και την Στέλλα (ξαναλέμε τώρα) να λέει ότι δεν υπάρχει φεμινισμός λόγω της σεξουαλικά προκλητικής της εικόνας και το γεγονός ότι αυτή τέρπει τους οφθαλμούς των άρρενων θαυμαστλων της με τρόπο που δεν επικεντρώνεται αποκλειστικά στις μουσικές και ερμηνευτικές της ικανότητες. Εγώ σιωπούσα, καθώς ήθελα να μελετήσω πιο προσεκτικά το συγκρότημα πριν καταθέσω τη γνώμη μου (δεν είχα μεγάλη τριβή με το θέμα), οπότε απλώς επικεντρώθηκα όσο μπορούσα στη συζήτηση που λάμβανε χώρα μπροστά στα μάτια μου: εμπεριστατωμένη, με επιχειρήματα. Συμφωνούσα και με τους δυο. Αλλά για να καταλήξω σε κάποια γνώμη έπρεπε να το ψάξω πιο προσεκτικά.

Και αυτό έκανα. Άκουσα τα albums, διάβασα στίχους, είδα τα video clips. Και η πραγματικότητα είναι ότι στην αρχή αμφιταλαντεύτηκα αρκετά. Ο λόγος απλός: το ότι η θεωρία περί φεμινισμού στη μουσική δεν είναι μία και σταθερή αλλά η κάθε καλλιτέχνις προαπαιτεί και ένα διαφορετικό τρόπο προσέγγισης. Το βασικό είναι ότι και κατά τα διάρκεια της έρευνάς μου καταλάβαινα πολύ καλά γιατί ο Χρίστος και η Στέλλα είχαν τις θέσεις που είχαν όταν έκαναν τη σχετική συζήτηση. Και το παράδοξο είναι ότι ακόμα και μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν διαφωνώ και ούτε συμφωνώ πλήρως με κανέναν από τους δύο.


Ας τα πάρω όμως τα πράγματα από την αρχή και να μιλήσω για την πιθανή αμφιταλάντευση της Brink μεταξύ φεμινισμού και μη φεμινισμού με γνώμονα αποκλειστικά τη δουλειά της με τους In this Moment.

Όπως έχουμε ήδη πει η Brink είναι η frontwoman αλλά και μια εκ των δύο ιδρυτών του συγκροτήματος. Άρα ο ρόλος της στους In this Moment δεν περιορίζεται στα vocals – το συγκρότημα είναι κατά κύριον λόγο το «παιδί» της, κάτι που της δίνει αυτομάτως εξουσία, προνόμιο που συνήθως συνδέεται με το αρσενικό στοιχείο. Και ναι, είναι αλήθεια ότι υπάρχει ένα άτυπο στερεότυπο που θέλει τις γυναίκες-μέλη συγκροτημάτων να περιορίζονται στο μικρόφωνο (στερεότυπο που ιστορικά σπάει μανιωδώς από πολλές εξαιρετικές instrumentalists), αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε και τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται το μικρόφωνο η κάθε γυναίκα performer. Αδύνατον να βάλουμε στο ίδιο τσουβάλι μια Tarja Turunen με μια Britney Spears και μια Siouxsie Sioux με όλες τις Spice Girls μαζί. Εισερχόμενοι, όμως, στο βασίλειο της metal αυτό είναι ακόμα πιο δύσκολο – αρχικά, σαν είδος θεωρείται από τα πιο ανδροκρατούμενα, και ακόμα και σαν vocalists οι γυναίκες βρίσκονται σε βέβαιη μειοψηφία. Άρα η Brink εκφράζεται μέσα από μια μουσική γλώσσα που κατά κόρον δεν θεωρείται θηλυκή. Και, μάλιστα, χρησιμοποιώντας ένα τύπο φωνητικής έκφρασης που χαρακτηρίζεται από ελάχιστη, έως καθόλου, θηλυκότητα! Ενώ αποδεδειγμένα έχει μια όμορφη, μελωδική φωνή, στη δουλειά της με τους In this Moment η Brink επιλέγει να χειριστεί πολλά από τα τραγούδια της σαν proper screamer – θυμός και απειλητικότητα ξεχειλίζουν στο τραγουδιστικό της ύφος. Πόση θυληκότητα λοιπόν να της χρεώσουμε ως vocalist; Δυσκολεύομαι να πω έστω και λίγη. Αυτόματη απόκλιση από τη νόρμα του «γυναίκα σύμφωνη με τα πατριαρχικά στερεότυπα». Ίσως να είναι ένας από τους λόγους που ο φίλος μου ο Χρίστος τη θεωρεί φεμινιστικό πρότυπο.

Τα λόγια που ερμηνεύει η Brink έχουν να κάνουν με έκπτωτους, με αμαρτήματα, με σεξ, με απροσάρμοστους. Τα λόγια της είναι προκλητικά, συνήθως γεμάτα σεξουαλικά υπονοούμενα, αλλά και εννοούμενα. Γεμάτα απέχθεια και αμαρτία αλλά και τιμωρία. Τα λόγια που ερμηνεύει γίνονται ακόμα πιο προκλητικά μέσω της ερμηνείας της, η οποία είναι ερωτικά φορτισμένη, αλλά και όπως ελιπαμε παραπάνω, επενδυμένη με άπειρα στρώματα θυμού, επιθετικότητας και απαξίωσης. Και το βασικότερο; Τα λόγια που ερμηνεύει είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία δικά της. Έχει όχι μόνο πλήρη επίγνωση του τι λέει και πώς το ερμηνεύει, αλλά κάθε λέξη έχει τοποθετηθεί εκεί από την ίδια. Με λίγα λόγια έχει κάτι που συχνά οι γυναίκες θεωρούνται ότι υπολείπονται – authority και control περιεχομένου. Αυτό της δίνει αυτομάτως ένα δυναμισμό που δεν επιτρέπει να την κατατάξεις στη μάζα των «απλών vocalists» ακόμα και αν αγνοήσεις το γεγονός της συμβολής της στη δημιουργία του συγκροτήματος. Και το authority και control της μεταφράζονται σε female empowerment – και αν αυτό δεν είναι χαρακτηριστικό φεμινισμού τότε τι είναι;


Και φτάνουμε στο πιο περίπλοκο θέμα σχετικά με την Brink. Το παρουσιαστικό της. Γιατί αυτή είναι η βασική εικόνα του συγκροτήματος και αμφιβολία δεν υπάρχει επ’αυτού! Και σαν παρουσία η Brink δεν είναι καθόλου, μα καθόλου διακριτική. Ντυμένη (συχνά γδυμένη) ιδιαιτέρως προκλητικά, συχνά με δίχτυα, με βινύλ, με δέρμα, προβάλλει μια ιδιαιτέρως σεξουαλική εικόνα, κάτι που εύλογα οδηγεί κάποιους στο συμπέρασμα ότι χρησιμοποιεί τη σεξουαλικότητά της για να προκαλέσει το ανδρικό ενδιαφέρον, να τέρψει τελοσπάντων οφθαλμούς. Αυτό άλλωστε είναι και ένα από τα βασικά επιχειρήματα σε συζητήσεις σχετικές με γυναίκες της μουσικής βιομηχανίας. Η προοπτική να τις δει κανείς σαν “sexual objects”. Βέβαια, εδώ δεν μιλάμε για ένα pop ίνδαλμα που βγαίνει να κάνει lip sync ενώ κουνάει το κωλαράκι της ανάλογα με τη χιλιοπροβαρισμένη χορογραφία. Εδώ μιλάμε για μια metal “goddess” όπως την έχουν αποκαλέσει, η οποία προκαλεί με τρόπο απειλητικό. Και ναι, ίσως και να προβάλλεται σαν σεξουαλικό αντικείμενο μέσα από την εικόνα της. Την εικόνα της; Κάτσε λίγο γιατί τώρα μπερδέυτηκα και η ίδια. Η Brink, σαν σετάρισμα με την προκλητική περιβολή της φοράει συχνά make up που δεν την κολακεύει. Εμφανίζεται μουντζουρωμένη, με χαλασμένο μακιγιάζ ή πολύ υπερβολικά βαμμένη – με τρόπο που συχνά παραμορφώνει τα όμορφα (κατά γενική ομολογία) χαρακτηριστικά της. Έτσι, ενώ κάνει το σώμα της «λεία» προς το κοινό, αποκρύβει, παραμορφώνει ή ασχημαίνει το πρόσωπό της. Στην ουσία θα μπορούσες να πεις ότι χλευάζει τη συμβατική χρήση του make-up όπως αυτό προωθείται από το καπιταλιστικό κέντρο της showbiz (να κάνει, δηλαδή, τις γυναίκες πιο όμορφες και πιο θελκτικές, ανάλογα με τα καιρούς στερεότυπα). Και ο χλευασμός αυτό που κάνει δεν μπορεί να καταταχθεί ακριβώς σε αυτό που θα περιγράφαμε ως «σύγκλιση με τα πρότυπα ομορφιάς».


Φαντάζομαι λοιπόν ότι αμφιταλαντεύεστε κι εσείς μαζί μου στον προβληματισμό μου για το φεμινισμό της Brink. Σκοπός μου όμως δεν ήταν να σας δώσω μια ξεκάθαρη απάντηση – απλούστατα γατί δεν έχω μία η ίδια. Και ο λόγος δεν είναι ότι δυσκολεύομαι να δημιουργήσω μια απόψη. Παρόλα αυτά θα τολμήσω να δώσω μια πιθανή εξήγηση για τους λόγους για τους οποίους η Brink δραπετεύει από την πιθανότητα κατάταξης σχετικά με τη στάση της προς το φεμινισμό: συνειδητά ή ασυνείδητα, η ίδια η Maria Brink φαίνεται να γνωρίζει καλά το παράδοξον και οξύμορον της γυναικείας φύσης και να παίζει με την γυναικεία της υπόσταση με τρόπους που δεν επιτρέπουν άμεση κατηγοριοποίηση, κάτι που από μόνο του δείχνει προσεκτική και εκούσια διαχείρηση της καλλιτεχνικής της εικόνας. Όμως ακόμα και αν λανθάνομαι σε αυτό που μόλις ισχυρίστηκα δεν πειράζει. Μόνο και μόνο που μας έχει βάλει στη διαδικασία να συζητήσουμε το θέμα διεξοδικότερα, έχει με τον τρόπο της ανάψει μια σπίθα στο να ανάψουμε τη συζήτηση του φλέγοντος ζητήματος περί περιπλοκότητας των γυναικείων παρουσιών στη μουσική – και ειδικά στις rock και metal σκηνές.

Συζητώντας το παράδοξο: Sex Metal Barbie

Για να βάλουμε όμως όσα έχουν ειπωθεί προηγουμένως σε ένα αντιπροσωπευτικό πλαίσιο θα ήταν καλό να τα δούμε σε αναλογία με ένα τραγούδι των In this Moment. Για το σκοπό αυτό έχω επιλέξει να μιλήσω για το “Sex Metal Barbie” (Black Widow, 2014) το οποίο συγχωνεύει όλες τις παραμέτρους που έχουν συζητηθεί στο άρθρο αυτό.



Εδώ η ίδια η Brink καυτηριάζει αυτό καθαυτό το παράδοξο που την περιτριγυρίζει, ξεκινώντας με υπόνοιες για τις πιθανές φημολογίες που υπάρχουν για το άτομό της, φημολογίες που πιθανότατα πηγάζουν από την υπερσεξουαλική και προκλητική της εικόνα, η οποία ίσως για πολλούς metal-λάδες να την καθιστά outsider (to not “belong in this game”). Όμως το παράδοξο στέκει στο ότι το βλέπει και η ίδια ότι, παρά το ότι μπορεί να τη θεωρούν outsider ταυτόχρονα την αποδέχονται, και όχι μόνο την αποδέχονται, αλλά they “still you hold your hands in the air screaming my name”. Άρα, από τα λόγια της, καταλαβαίνεις ότι το γνωρίζει ότι η εικόνα της μπορεί να ξενίζει κάποιους λόγω της υπερβολικής σεξουαλικότητας, αλλά από την άλλη αναγνωρίζει και τη δύναμή της μέσα στη μουσική αυτή σκηνή. Και επιλέγει να κρατήσει την εικόνα της, γιατί είναι μέρος της τέχνης της. Αυτής της ίδιας τέχνης που κάνει πολλούς να φωνάζουν το όνομα αυτής της Sex Metal Barbie ενώ ταυτόχρονα έχουν τα χέρια στον αέρα.


Η φωνητική της ερμηνεία παραμένει δυναμική και σαρκαστική ταυτόχρονα. Ειρωνεύεται τις φήμες που δημιουργούνται λόγω της εικόνας της, πότε σχεδόν απογγέλλοντας τα λόγια, πότε κάνοντας παρεμβολές πιο μελωδικής φύσεως και πότε κάνοντας screaming. Το δε video, το οποίο έχει σκηνοθετήσει η ίδια, κινείται προς τα όρια του γκροτέσκου. Παρουσιάζει μια Maria Brink που είναι ντυμένη στα χρώματα και σχήματα μιας Barbie, αλλά με τόση υπερβολή που δημιουργεί μια ενοχλητική εικόνα. Καθόλη τη διάρκεια περιτριγυρίζεται από φιγούρες που είναι τρομακτικές. Η απόλυτη εξαθλίωση του concept της Barbie όμως, έρχεται με την παραμόρφωση την οποία δέχονται οι φιγούρες, συμπεριλαμβανομένης της Brink, από τον τρόπο που έχουν τραβηχτεί τα πλάνα. Καμιά ομορφιά με τη συμβαττική έννοια και άρα υποβιβασμός του concept της Barbie.


Παρόλα αυτά, πουθενά η Brink δεν δείχνει να απαρνείται ούτε τις φήμες (στους στίχους), ούτε την υπερσεξουαλικότητά της (η ερμηνεία της δεν είναι θυμωμένη, αλλά μάλλον ειρωνική και προκλητική) και ούτε την σύνδεσή της με πρότυπα τύπου Barbie. Στο video είναιμια Barbie, αλλά μια Barbie ενάντια στις συμβατικές Barbies. Τρομακτική και παραμορφωμένη. Και ενώ δεν απαρνείται τις φήμες, δεν τις αποδέχεται κιόλας. Τουναντίον, τις σαρκάζει και τις ειρωνεύεται.

Οξύμωρη έννοια, λοιπόν, το “sex metal Barbie”, και η Brink μια πρέσβειρα του παράδοξου που ξέρει να τοποθετεί τον εαυτό της στα όρια της γυναικείας μέταλ σεξουαλικότητας (και πότε είχαμε κάτι τέτοιο πριν την Brink αναρωτιέμαι) αλλά και που υπερασπίζεται αυτή της τη θέση χωρίς καμιά ιδιαίτερη προσπάθεια…


#article #greeklanguage #inthismoment #mariabrink #sexuality #power #metalmusic #aegismagazine #mariakouvarou

© 2018 Aegis Rock | Metal Magazine

  • White YouTube Icon